Een concurrentiebeding of relatiebeding is een veelvoorkomende bepaling in een arbeidsovereenkomst. Hiermee wordt een werknemer beperkt om na het einde van het dienstverband bij een concurrent te gaan werken of zakelijke relaties, zoals klanten en leveranciers, te benaderen.
In de praktijk wordt een concurrentiebeding vaak zonder veel nadenken ondertekend. Werknemers denken regelmatig dat het “toch niet zoveel voorstelt”, terwijl werkgevers het beding opnemen “voor het geval dat”. Toch kan een concurrentiebeding grote gevolgen hebben. De wet en de rechtspraak stellen duidelijke grenzen aan de geldigheid en afdwingbaarheid ervan.
Volgens het kabinet beperken concurrentiebedingen de vrije arbeidskeuze en belemmeren zij de mobiliteit op de arbeidsmarkt. Werknemers durven minder snel van baan te wisselen en werkgevers hebben daardoor meer moeite om geschikt personeel te vinden.
Om die reden heeft de wetgever een wetsvoorstel ingediend dat het concurrentiebeding ingrijpend moet moderniseren. Inmiddels is hierover advies gevraagd aan de Raad van State.
Hoe is het concurrentiebeding nu geregeld?
Concurrentiebeding bij een tijdelijk contract
Bij een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd mag een concurrentie- of relatiebeding alleen worden opgenomen als sprake is van een zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang. De werkgever moet dit belang uitgebreid en concreet motiveren in de arbeidsovereenkomst.
Ontbreekt deze motivering of is deze onvoldoende, dan is het beding in beginsel niet geldig.
Concurrentiebeding bij een vast contract
Bij een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd geldt deze motiveringsplicht momenteel niet. Ook hoeft in het contract niet te worden vastgelegd:
- hoe lang het concurrentiebeding duurt;
- voor welke geografische regio het geldt.
Wanneer een werknemer het concurrentiebeding wil laten vernietigen of beperken, maakt de rechter een belangenafweging. Daarbij wordt gekeken naar:
- het belang van de werknemer bij een nieuwe baan of loopbaanontwikkeling;
- het belang van de werkgever bij bescherming van bedrijfsgevoelige informatie, klantenbestand of knowhow.
Wat verandert er volgens het wetsvoorstel?
Het wetsvoorstel maakt de voorwaarden voor een geldig concurrentie- of relatiebeding aanzienlijk strenger. De belangrijkste wijzigingen zijn:
- Ook bij een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd moet de werkgever schriftelijk motiveren waarom sprake is van een zwaarwegend bedrijfsbelang.
- Een concurrentiebeding mag maximaal één jaar duren.
- In het contract moet duidelijk worden vastgelegd voor welke geografische regio het beding geldt.
- De werkgever moet uiterlijk één maand vóór het einde van het dienstverband laten weten of hij daadwerkelijk een beroep doet op het concurrentiebeding én voor welke duur.
- Doet de werkgever een beroep op het beding, dan moet hij bij het einde van de arbeidsovereenkomst een vergoeding betalen van 50% van het laatstverdiende loon over de periode waarin het concurrentiebeding van kracht is.
Met deze wijzigingen wil de wetgever voorkomen dat werknemers onnodig worden beperkt in hun mogelijkheden om elders aan het werk te gaan.
En hoe zit het met zelfstandigen?
Opvallend is dat het wetsvoorstel uitsluitend geldt voor werknemers met een arbeidsovereenkomst.
Voor zelfstandigen (zzp’ers) die werken op basis van een overeenkomst van opdracht verandert er niets. Ook onder de huidige wetgeving genieten zij veel minder bescherming tegen vergaande concurrentie- en relatiebedingen.
Dat kan in de praktijk tot knelpunten leiden. Vooral kleinere zelfstandigen voelen zich vaak genoodzaakt een overeenkomst mét concurrentiebeding te ondertekenen om een opdracht binnen te halen. Na afloop van die opdracht kunnen zij vervolgens worden beperkt in het aannemen van nieuwe opdrachten binnen dezelfde branche. Daarmee kan een concurrentiebeding voor een zelfstandige zelfs grotere gevolgen hebben dan voor een werknemer.
Ook voor zogenoemde schijnzelfstandigen kan dit een belangrijk aandachtspunt zijn.
Wanneer treedt de nieuwe wet in werking?
Het wetsvoorstel is nog niet definitief. Eerst brengt de Raad van State advies uit. Daarna zal het kabinet het voorstel, eventueel aangepast, aanbieden aan de Tweede Kamer.
De verwachting is dat het wetsvoorstel eind 2026 bij de Tweede Kamer wordt ingediend. Pas daarna zal duidelijk worden of en in welke vorm de nieuwe regels daadwerkelijk in werking treden.
Heeft u vragen over een concurrentiebeding?
Twijfelt u of een concurrentie- of relatiebeding geldig is? Of wilt u als werkgever weten hoe u een beding goed formuleert? Laat het ons weten, Marie-José staat u graag te woord. De gevolgen van een onjuist of te ruim geformuleerd concurrentiebeding kunnen aanzienlijk zijn, zowel voor werkgevers als voor werknemers en zelfstandigen.