Een ongeluk, ziekte of dementie kan ervoor zorgen dat u op een bepaald moment niet meer zelf uw financiële, persoonlijke of medische zaken kunt regelen. Wie neemt dan beslissingen namens u? En hoe weet u zeker dat dit gebeurt op een manier die aansluit bij uw wensen?
Met een levenstestament kunt u vooraf bepalen wie u vertrouwt en welke zaken deze persoon namens u mag regelen. U houdt daarmee zoveel mogelijk zelf de regie, ook wanneer u daar later niet meer toe in staat bent.
Maar wat is een levenstestament precies? Wat kunt u erin vastleggen? Wat zijn de kosten van een levenstestament en wanneer is het verstandig om er een op te stellen? In dit blog leest u alles wat u moet weten.
Wat is een levenstestament?
U bepaalt zelf welke bevoegdheden u geeft en aan wie. Een levenstestament gaat dus over de periode waarin u nog leeft, maar mogelijk niet meer zelf kunt handelen.
Een levenstestament is een document waarin u vastlegt wie uw belangen mag behartigen wanneer u zelf niet meer in staat bent om beslissingen te nemen. U kunt bijvoorbeeld een partner, kind of andere vertrouwenspersoon een volmacht geven. Deze persoon kan dan namens u bepaalde financiële, persoonlijke of medische zaken regelen. Denk bijvoorbeeld aan het:
- beheren van uw bankrekeningen;
- betalen van rekeningen;
- regelen van uw belastingzaken;
- beheren of verkopen van uw woning;
- behartigen van zakelijke belangen;
- regelen van praktische persoonlijke zaken;
- vastleggen van medische en verzorgingswensen.
Wat is nu het verschil tussen een testament en een levenstestament?
Een testament en een levenstestament worden regelmatig door elkaar gehaald. Toch hebben ze een heel verschillend doel. Een testament regelt wat er met uw nalatenschap gebeurt na uw overlijden. U kunt daarin bijvoorbeeld bepalen wie uw erfgenamen zijn, wie uw nalatenschap afwikkelt en wie bepaalde bezittingen krijgt. Een levenstestament werkt juist tijdens uw leven. Het regelt wie namens u mag optreden als u zelf niet meer in staat bent om dat te doen. In sommige situaties kan het verstandig zijn om zowel een testament als een levenstestament te hebben.
Waarom zou ik een levenstestament moeten opstellen?
Veel mensen denken pas over een levenstestament na wanneer er daadwerkelijk iets aan de hand is. Vaak is het dan te laat om zelf nog afspraken te maken. Zolang u wilsbekwaam bent, kunt u zelf bepalen wat u belangrijk vindt en wie u vertrouwt. Als u dat vermogen verliest, wordt het ingewikkelder. Een levenstestament kan daarom verschillende voordelen hebben:
- U houdt zelf de regie: u bepaalt vooraf wie u vertrouwt en welke beslissingen deze persoon namens u mag nemen. Dat is belangrijk, omdat u daarmee niet alleen iemand aanwijst, maar ook uw persoonlijke wensen kunt vastleggen.
- U geeft uw familie duidelijkheid: voor familieleden kan het erg moeilijk zijn wanneer iemand plotseling niet meer zelf kan handelen. Zonder duidelijke afspraken kunnen zij met vragen blijven zitten. Wie mag de bankzaken regelen? Wie beslist over de woning? Wat waren uw wensen rondom medische behandelingen? Een levenstestament kan veel van die onzekerheid wegnemen.
- U voorkomt onnodige problemen: wanneer u niet meer zelfstandig beslissingen kunt nemen, kan het nodig zijn om via juridische procedures een vertegenwoordiger of bewindvoerder te laten aanwijzen. Door vooraf een levenstestament op te stellen, kunt u voor een belangrijk deel zelf bepalen wie uw belangen behartigt.
- U kunt uw persoonlijke wensen vastleggen: een levenstestament gaat niet alleen over geld. U kunt ook aangeven wat u belangrijk vindt op het gebied van verzorging, wonen en medische behandeling. Daarmee geeft u uw naasten houvast wanneer u zelf niet meer kunt aangeven wat u wilt.
Wat kunt u regelen in een levenstestament?
Een levenstestament is maatwerk. De inhoud kan daarom per persoon verschillen.
Financiële zaken: U kunt bepalen wie uw financiële belangen mag behartigen. Deze persoon kan bijvoorbeeld uw administratie verzorgen, rekeningen betalen of contact onderhouden met banken en instanties. Ook kunt u afspraken maken over grotere financiële beslissingen.
Uw woning en vermogen: Heeft u een eigen woning, beleggingen, spaargeld of andere bezittingen? Dan kunt u vastleggen wie daarover namens u mag handelen. Dit kan vooral belangrijk zijn wanneer u langere tijd niet zelf in staat bent om uw zaken te regelen.
Uw onderneming: Bent u ondernemer? Dan is het extra belangrijk om na te denken over continuïteit. Wie mag namens u beslissingen nemen als u tijdelijk uitvalt? Wie kan lopende zaken regelen of uw onderneming vertegenwoordigen? Door dit vooraf te regelen, kunt u voorkomen dat uw bedrijf onnodig stil komt te liggen.
Medische en persoonlijke wensen: U kunt ook wensen opnemen over uw verzorging en medische behandeling. Denk bijvoorbeeld aan de vraag wie namens u mag optreden wanneer u zelf niet meer in staat bent om medische beslissingen te nemen. Het is verstandig om deze wensen niet alleen op papier te zetten, maar ze ook met uw naasten en arts te bespreken.
Levenstestament en dementie: Een belangrijke reden om een levenstestament op te stellen is de mogelijkheid van dementie. Bij dementie kunnen mensen geleidelijk hun vermogen verliezen om financiële of persoonlijke beslissingen te nemen. Juist daarom kan het verstandig zijn om niet te wachten totdat er sprake is van ernstige geheugenproblemen. Wanneer iemand nog wilsbekwaam is, kan hij of zij zelf bepalen wie de belangen behartigt. Een levenstestament kan daardoor een belangrijk onderdeel zijn van een goede voorbereiding op de toekomst.
Wie kunt u aanwijzen als gevolmachtigde?
De persoon die u in uw levenstestament aanwijst, krijgt een belangrijke verantwoordelijkheid. Het is daarom verstandig om iemand te kiezen die u volledig vertrouwt. Dat kan bijvoorbeeld zijn: uw partner, een volwassen kind, een ander familielid, een goede vriend of een professionele vertegenwoordiger.
U hoeft niet noodzakelijk één persoon voor alle onderwerpen aan te wijzen. U kunt verschillende personen verschillende bevoegdheden geven. Het is bovendien verstandig om vooraf met de betreffende persoon te bespreken of hij of zij deze verantwoordelijkheid wil dragen.
Wat kost een levenstestament?
De kosten van een levenstestament verschillen per situatie en per notariskantoor. Er is geen vast bedrag dat voor iedereen geldt. De prijs hangt onder andere af van de complexiteit van uw wensen, het aantal personen dat u aanwijst en de hoeveelheid zaken die u wilt regelen. Een eenvoudig levenstestament kan minder uitgebreid zijn dan een situatie waarin bijvoorbeeld een onderneming, meerdere woningen of complexe financiële belangen moeten worden meegenomen. Wanneer u een levenstestament wilt laten opstellen, is het daarom verstandig om vooraf naar de kosten te vragen en te informeren wat bij de prijs is inbegrepen.
Hoe kunt u een levenstestament aanvragen?
Een levenstestament wordt doorgaans opgesteld bij een notaris. Tijdens een gesprek bespreekt u uw persoonlijke situatie en wensen. De notaris kan uitleggen welke mogelijkheden er zijn en welke bevoegdheden u aan een gevolmachtigde kunt geven. Daarna worden de afspraken vastgelegd in een notariële akte. Het is belangrijk dat u goed begrijpt wat u ondertekent. U geeft iemand immers mogelijk vergaande bevoegdheden om namens u te handelen.
Wanneer is het verstandig om een levenstestament te regelen?
Er is niet één leeftijd waarop iedereen een levenstestament zou moeten opstellen. Toch zijn er verschillende momenten waarop het verstandig kan zijn om erover na te denken. Bijvoorbeeld wanneer u gaat samenwonen of trouwen, kinderen krijgt, een woning koopt, ondernemer wordt, vermogen opbouwt, met pensioen gaat, ouder wordt of te maken krijgt met gezondheidsproblemen binnen uw familie.
Maar eigenlijk geldt vooral: regel het zolang u zelf nog goed kunt nadenken en beslissen. U hoeft niet te wachten totdat er een concrete aanleiding is.
Kan een levenstestament worden gewijzigd?
Ja. Uw situatie en wensen kunnen in de loop van de tijd veranderen. Misschien wilt u een andere gevolmachtigde aanwijzen. Of uw financiële situatie is veranderd en u wilt aanvullende afspraken maken. Het is daarom verstandig om uw levenstestament regelmatig te bekijken. Controleer bijvoorbeeld of de aangewezen personen nog steeds degenen zijn die u vertrouwt en of de afspraken nog aansluiten bij uw huidige situatie. Een belangrijke verandering in uw persoonlijke of financiële situatie kan een goed moment zijn om uw levenstestament opnieuw te laten beoordelen. Bespreek uw levenstestament met uw familie.
Een levenstestament is juridisch belangrijk, maar het gesprek eromheen is minstens zo waardevol. Vertel uw partner, kinderen of andere naasten wat u hebt geregeld. Leg uit wie u hebt aangewezen en wat uw belangrijkste wensen zijn. Dit voorkomt verrassingen en maakt het voor uw naasten gemakkelijker om te handelen wanneer dat nodig is. U kunt bijvoorbeeld samen bespreken wat u belangrijk vindt rondom uw woning, financiën, verzorging en medische behandeling.
Zelf de regie over uw toekomst
Niemand weet precies wat de toekomst brengt. Een levenstestament kan daarom een geruststellende gedachte zijn. U legt vooraf vast wie u vertrouwt, welke bevoegdheden u geeft en welke wensen voor u belangrijk zijn. Daarmee voorkomt u dat anderen later moeten raden wat u gewild zou hebben. Een levenstestament is geen document waar u pas op latere leeftijd over hoeft na te denken. Ook jongere mensen kunnen ermee te maken krijgen wanneer zij onverwacht ziek worden of een ernstig ongeluk krijgen.
Vragen naar aanleiding van dit blog? Laat het ons gerust weten! Mr. Sars of mr. Schakenraad staan u graag te woord!